ΖΩΗ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΠΛΑΝΗΤΕΣ: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ SETI

Τα αρχικά της λέξης S.E.T.I σημαίνουν Search for Extra-Terrestrial Intelligence και με αυτήν χαρακτηρίζονται γενικά οι ανθρώπινες προσπάθειες για την ανακάλυψη νοήμονος ζωής εκτός του πλανητικού μας συστήματος. Η έρευνα για τον σκοπό αυτόν περιλαμβάνει διαφόρων ειδών προγράμματα, ο γενικός προσανατολισμός των οποίων είναι η εξερεύνηση/σάρωση του ουράνιου θόλου για τον εντοπισμό κάποιου νοήμονος μηνύματος ή γενικά εκπομπής από έναν μακρινό κόσμο. Συνήθως αυτό επιδιώκεται μέσω ραδιοκυμάτων, διότι θεωρείται ότι είναι ο πιο εύκολος τρόπος να επικοινωνήσεις στο διάστημα, αλλά και ο προφανέστερος για κάποιον πολιτισμό που αναπτύσσει τεχνολογία. Το εγχείρημα βέβαια έχει αρκετές δυσκολίες, οικονομικές, τεχνολογικές και φυσικές και πολλές φορές συναντά την αντίδραση του κόσμου που ίσως την θεωρεί άσκοπη. Κανένας βέβαια δεν μπορεί να αντικρούσει το γεγονός ότι, αν ανακαλυφθεί και αλλού στο γαλαξία νοήμων ζωή, θα πρόκειται για την μεγαλύτερη ανακάλυψη στην ιστορία του πολιτισμού μας που ίσως επιφέρει ριζικές αλλαγές στον τρόπο σκέψης και την οπτική μας για το σύμπαν. Με αυτό το σκεπτικό πολλοί επιστήμονες έχουν αφιερώσει την ζωή τους στην έρευνα για τον σκοπό αυτόν.

Έρευνα με ραδιοκύματα

Πως άρχισε

Ο άνθρωπος πάντα γοητευόταν από την ιδέα ύπαρξης εξωγήινης ευφυούς ζωής. Πολλοί στοχαστές, επιστήμονες, λογοτέχνες ασχολήθηκαν με αυτή. Οι γνώσεις μας για το σύμπαν και οι περιορισμοί της τεχνολογίας δεν άφηναν μέχρι και τον 20ο αιώνα τον άνθρωπο να ερευνήσει πραγματικά την εκδοχή αυτή. Και δυστυχώς όχι μέχρι και την απαρχή της διαστημικής εποχής. Σήμερα οι απαρχές της σύγχρονης SETI εντοπίζονται στο έτος 1959.

Τον Σεπτέμβριο του 1959, οι Philip Morrison και ο Giuseppe Cocconi, νέοι φυσικοί στο Πανεπιστήμιο του Cornell, δημοσίευσαν μια εργασία στο περιοδικό Nature με θέμα "έρευνα για τις διαστρικές επικοινωνίες". Στο άρθρο τους αναγνώριζαν την αδυναμία να υπολογιστεί η πιθανότητα ύπαρξης των εξωγήινων πολιτισμών σε πλανήτες που περιστρέφονταν γύρω από άλλα αστέρια αλλά υποστήριξαν ότι δεν είναι δυνατό να αποκλείσουμε τη πιθανότητα να υπάρχουν πολλοί εξωγήινοι πολιτισμοί εκεί έξω. Υποστήριξαν ότι πολλοί από αυτούς μπορεί να είναι παλαιότεροι από τον ανθρώπινο και πιο εξελιγμένοι τεχνολογικά. Οι εξωγήινοι, επιπλέον, θα θεωρούσαν κατά πάσα πιθανότητα τον ήλιό μας σαν πιθανό υποψήφιο για το σχηματισμό ενός τεχνολογικά προηγμένου πολιτισμού, και θα επιδίωκαν να κάνουν την επαφή με αυτόν. Έτσι, σύμφωνα με τους Morrison και Cocconi, η βασική ερώτηση, είναι τι μέσο θα επέλεγαν για να έλθουν σε επαφή μαζί μας; Φυσικά τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα (ραδιοκύματα, φως) είναι η προφανής επιλογή σύμφωνα με τους δύο φυσικούς. Η επόμενη κρίσιμη ερώτηση ήταν: σε ποια συχνότητα θα έστελναν το σήμα τους οι εξωγήινοι; Υποστήριξαν ότι οι λογικότερες συχνότητες για την επικοινωνία μεταξύ των αστεριών ήταν μεταξύ 1 και 10.000 MHz, στις οποίες η πλανητική ατμόσφαιρα παρεμποδίζει ελάχιστα τα ηλεκτρομαγνητικά σήματα, και ο θόρυβος ακτινοβολίας από το γαλαξία μας είναι επίσης ελάχιστος. Όμως οι δύο νεαροί φυσικοί διακινδύνεψαν μια ακόμα εικασία η οποία διαμόρφωσε την πορεία της SETI έως σήμερα: Οι εξωγήινοι, υποστήριξαν, είναι πιο πιθανό να επικοινωνήσουν μαζί μας σε μια συχνότητα 1420 MHz ή μήκος κύματος 21 εκατοστά. Δηλαδή στη συχνότητα εκπομπής του ατόμου του υδρογόνου, του πιο κοινού στοιχείου στο σύμπαν. Πρότειναν ότι οποιαδήποτε συστηματική έρευνα έπρεπε να ξεκινήσει από αυτή τη συχνότητα. Παραδέχτηκαν ακόμα πως πολλοί θα υποστήριζαν ότι ο συλλογισμός τους ανήκει στην επιστημονική φαντασία και λιγότερο στην επιστήμη. Όμως πίστευαν ότι η παρουσία ενός εξωγήινου σήματος είναι εφικτό με όλα όσα ήταν τότε γνωστά. Ολοκλήρωσαν αυτό το ιστορικό άρθρο με μια πρόσκληση-πρόκληση, που έχει έγινε σύνθημα για πολλούς που ασχολήθηκαν με τη SETI: "Η πιθανότητα της επιτυχίας είναι δύσκολο να υπολογιστεί αλλά εάν δεν ψάξουμε ποτέ, η πιθανότητα της επιτυχίας είναι μηδενική".